fbpx
Zdrowie Fizyczne

Samoleczenie – antybiotyki, leki przeczyszczające, krople do nosa, leki nasenne i leki IPP

W ciągu całego swojego życia większość z nas bierze całe mnóstwo leków. A co gorsza, wiele z nich bierzemy na podstawie samodzielnej decyzji i własnego planu dawkowania… Jest to problemem, bo w ten sposób zamiast pomagać swojemu zdrowiu – szkodzimy. Jak zatem się leczyć, by nie działać na swoją niekorzyść. 

O tym, że zjawisko samoleczenia jest problemem w naszym społeczeństwie możemy dowiedzieć się, analizując wyniki Komunikatu z badań CBOS nr 158/2016 „Leki dostępne bez recepty i suplementy diety”. W przypadku grupy takich leków jak antybiotyki, krople do nosa, leki nasenne i leki IPP niepokojące są zwłaszcza takie zjawiska:

  • Szacuje się, że leki dostępne bez recepty i suplementy diety stosuje niemal dziewięciu na dziesięciu dorosłych. 
  • Ponad jedna czwarta badanych (28%) twierdzi, że zdarzyło im się stosować leki dostępne bez recepty w niewłaściwy sposób.  

Niestety, w naszym społeczeństwie popularne jest również zjawisko „pożyczania” leków dostępnych wyłącznie na receptę od bliskich czy sąsiadki oraz leczenie się lekami, które gromadzimy w domowych apteczkach po zakończonej kuracji.  

Jak widać, my, Polacy, uwielbiamy się leczyć samodzielnie ale… najczęściej robimy to w niewłaściwy sposób. Pomaganie sobie na własną rękę w bólu czy w chorobie nie jest złe, ale trzeba to robić rozsądnie.

Antybiotyki  

  • To leki dostępne wyłącznie na receptę, mogą być stosowane tylko przez pacjenta, któremu taką terapię zalecił lekarz. Są najskuteczniejsze, jeśli ich ordynację poprzedzi wykonanie antybiogramu, jednak nie zawsze są możliwości i czas, aby go wykonać. 
  • Istnieją dwa podstawowe sposoby ich działania: bakteriobójcze, czyli jak sama nazwa wskazuje zabijające bakterie, oraz bakteriostatyczne hamujące podziały i wzrost bakterii. Antybiotyk nie jest więc lekiem na wirusy.  
  • Nie wolno samodzielnie przerywać zaleconej przez lekarza antybiotykoterapii. Ustąpienie objawów wcale nie oznacza, że antybiotyk zlikwidował wszystkie bakterie mogła zostać jeszcze niewielka ilość bakterii i to tych najbardziej odpornych. Przerwanie leczenia powoduje, że bakterie znów zaczną się rozmnażać i objawy powrócą. Powrót, tzw. drugi rzut choroby, nie będzie już tak prosty do opanowania i prawdopodobnie ten sam antybiotyk nie zadziała  ponieważ przerwanie leczenia wyselekcjonowało najbardziej oporne szczepy patogenu. 
  • Częste zażywanie antybiotyków osłabia organizm, bo prowadzi do wzrostu oporności bakterii i może sprawić, że nawet duże dawki antybiotyku nie zadziałają.  
  • Bardzo ważną kwestią jest regularne przyjmowanie antybiotyków. 
  • Odstęp między kolejnymi dawkami ustala lekarz – tak, by stężenie antybiotyku w organizmie było stałe i zapobiegało namnażaniu bakterii. Nieregularne zażywanie antybiotyku powoduje okresowe zmniejszenie jego stężenia, w czasie którego bakterie ponownie się namnażają.
  • Antybiotyki zabijają wszystkie bakterie: zarówno te chorobotwórcze, jak i te pożyteczne dla naszego organizmu. Dlatego w antybiotykoterapii konieczne jest uzupełnianie flory przewodu pokarmowego osłoną zawierającą bakterie probiotyczne, naturalnie zasiedlające przewód pokarmowy. 
  • Spożywanie jogurtów i kefirów nie powinno być stosowane jako alternatywa dla preparatów probiotycznych. Nie zawsze przetwory mleczne zawierają odpowiednią ilość i odpowiednie szczepy bakterii, w przeciwieństwie do wyselekcjonowanych i przebadanych probiotyków z apteki. 

Leki przeczyszczające 

  • Po środki przeczyszczające mogą sięgnąć wyłącznie osoby, które tylko chwilowo zmagają się z zaparciami. Ale i one powinny uważać, by nie przesadzić z ilością i czasem ich stosowania.  
  • Trzeba pamiętać, że ziołowe leki przeczyszczające to nadal leki (choć produkowane na bazie ziół), dlatego ich działanie również może być niebezpieczne i szkodliwe.  
  • Mimo powszechnej opinii, że leki ziołowe są naturalne, te, które działają przeczyszczająco zawierają bardzo silne substancje z grupy tzw. antranoidów powodują one podrażnienie jelita i jego szybsze skurcze nie jest to w żadnym wypadku działania naturalne. 
  • Skutkami ubocznymi przyjmowania leków przeczyszczających są m.in. skurcze i bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty, krew w kale oraz uczucie dyskomfortu. 
  • Leki przeczyszczające mogą nas szybko uzależnić, zarówno psychicznie, jak i fizycznie: nasze jelita przyzwyczajone do nienaturalnej stymulacji, po odstawieniu leku rozleniwiają się, powodując jeszcze silniejsze zaparcia.  
  • Te leki mogą również doprowadzić do zaburzeń wodno-elektrolitowych organizmu przyspieszona perystaltyka jelita grubego powoduje, że nie ma czasu na odzyskanie z jelit wody. A razem z wodą organizm traci magnez, wapń i potas, co prowadzi do skurczów mięśni i zaburzeń rytmu serca. 

Krople do nosa 

Krople do nosa są powszechnie stosowane i bardzo łatwo je kupić. Jest ich całe mnóstwo, ale większość z nich zawiera w swoim składzie ksylometazolinę – składnik, który może uzależnić i prowadzić po dłuższym czasie stosowania do: 

  • Przesuszenia śluzówki nosa,
  • Silnego podrażnienia i opuchlizny, co w konsekwencji powoduje uczucie zatkanego nosa i konieczność kolejnego zaaplikowania dawki kropli. Powstaje mechanizm tzw. “błędnego koła” krople zatykają nos, zamiast go odtykać,
  • Krwawienia i rany wewnątrz nosa, a nawet nieodwracalne uszkodzenia przegrody. 

Zatem stosowanie kropli do nosa również może być niebezpieczne i prowadzić do powstania poważniejszych problemów zdrowotnych. Bezpiecznie można je zażywać do 5 dni i dobrze jest je łączyć z preparatami do higieny nosa np. aerozolem z solą morską. 

Leki nasenne 

  • Należy pamiętać, że przewlekłe zaburzenia snu mogą mieć związek z chorobami somatycznymi lub psychicznymi, a z tych nie wyleczy nawet najlepsza tabletka nasenna.  
  • Leki nasenne możemy stosować wyłącznie krótkotrwale, gdy jesteśmy zdrowi, a nasze kłopoty ze snem wynikają ze zmiany strefy czasowej na egzotycznych wakacjach, trudnych warunków zasypiania (np. głośna impreza u sąsiadów) itp.  
  • Leki nasenne, choć przynoszą ulgę, są naprawdę bardzo niebezpieczne! Już po kilku tygodniach stosowania możemy odczuwać efekty silnego uzależnienia, a dodatkowo mogą one wchodzić w niebezpieczne interakcje z innymi środkami. 
  • Leki nasenne uzależniają również psychicznie – osoba przyzwyczajona do ich zażywania odczuwa lęk przed odstawieniem: boi się, że nie zaśnie bez wieczornej tabletki, a dodatkowy stres wzmaga problemy z zasypianiem. 
  • Stosowanie silnych leków nasennych może powodować problemy z koncentracją i pamięcią, a także zaburzać koordynację ruchową i motorykę ciała szczególnie niebezpieczne u osób starszych, u których upadek kończy się często poważnym złamaniem ze względu na częstą występująca osteoporozę. 

Leki IPP  

IPP to inhibitory pompy protonowej, czyli środki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku.  

  • Leki IPP są bezpieczne i raczej nie wywołują poważnych skutków ubocznych. Pacjenci tolerują je w większości bardzo dobrze, ale bez konsultacji z lekarzem można je brać maksymalnie dwa tygodnie, ciągle pamiętając o właściwym dawkowaniu. 
  • Te leki nie zadziałają od razu  maksymalny efekt ich działania odczuwalny jest dopiero po trzech dniach i tylko wtedy są właściwie przyjmowane. Oznacza to, że nie będą skuteczne jako środki doraźne zażywane już po wystąpieniu dolegliwości. 
  • Leki IPP są skuteczne tylko jeśli zadziałają zanim kwas żołądkowy zacznie się wydzielać, a więc trzeba je zażyć na pół godziny przed pierwszym posiłkiem.  
  • Dłuższe przyjmowanie tych leków i przekroczenie dziennej dawki może skutkować wieloma dolegliwościami: bólem brzucha, zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego, rozwojem patologicznych bakterii w układzie pokarmowym, a także zwiększonym ryzykiem ataku kamicy nerkowej u osób, które na nią cierpią. 
  • Leki IPP podnoszą pH w żołądku, co może wpływać niekorzystnie na wchłanianie innych leków potrzebujących kwaśnego środowiska, aby się wchłonąć.  
  • Przy używaniu leków IPP wskazana jest suplementacja witaminami i probiotykami. 

Warto pamiętać!  

Przyjmując leki warto pamiętać, że każdy lek niewłaściwie stosowany może zagrażać życiu lub zdrowiu. Dlatego: 

  • Leków na receptę absolutnie nie wolno zażywać bez ordynacji lekarza i zawsze należy przestrzegać zaleconego dawkowania i czasu terapii. 
  • Leki stosowane zbyt krótko mogą nie doleczyć choroby i spowodować jej nawrót. Leki stosowane za długo spowodują wystąpienie działań niepożądanych. 
  • Przed użyciem każdego leku należy zapoznać z dołączona do niego ulotką bądź skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.  

_______________________________________________________________________

Patryk Cyb, magister farmacji

Materiał przygotowany przez Fundację Ziko dla Zdrowia, partnera społecznego Gminy Miejskiej Kraków. Więcej zdrowych porad Fundacji Ziko dla Zdrowia znajdziesz na www.zikodlazdrowia.org